Thấy Chu Tiêu ra chiều đăm chiêu, Trần Thuật nói tiếp:

"Ta là người làm ăn, chẳng bận tâm ai tốt ai xấu, chỉ quan tâm có lời hay không."

"Trước khi làm bất cứ việc gì, chúng ta đều phải tính toán một khoản sổ sách, xem có đáng cái giá này hay không."

"Trong mắt hoàng thượng, bớt đi một chút bổng lộc của quan viên thì tiền chi ra sẽ ít lại, tiết kiệm được ngân quỹ."

"Nhưng ông ấy không ngờ rằng, chút tiền lẻ tiết kiệm được kia đổi lại là tổn thất còn lớn hơn gấp bội."

"Bởi vì thứ ông ấy cắt giảm không chỉ là bạc, mà còn là chi phí phòng ngừa tham nhũng."

"Vừa nãy ta đã nói rồi, con người ta ai cũng mưu cầu cuộc sống tốt đẹp. Ai chẳng muốn làm bậc quân tử, nhưng trước hết cũng phải no cái bụng đã."

"Đến cơm còn chẳng đủ ăn thì ai giữ nổi giới hạn của mình? Tất nhiên sẽ dễ sa vào đường tà."

"Ngược lại, nếu hoàng đế để người ta cơm áo không lo, lại kết hợp thêm thủ đoạn trừng phạt tàn khốc để răn đe lòng tham."

"Lúc ấy kẻ nào muốn nhúng chàm sẽ phải tự cân nhắc xem có đáng để mạo hiểm lớn như vậy hay không. Đây chính là nâng cao cái giá phải trả khi phạm sai lầm."

"Đối với đám huân quý kia mà nói, bọn họ muốn tìm người sai bảo, mà hoàng thượng lại cứ để thuộc hạ chịu đói."

"Bọn họ chỉ cần tùy tiện ném một miếng thịt ra, lập tức sẽ có chó tranh nhau lao vào liếm tay."

"Nhưng nếu hoàng thượng cho chó ăn no trước, kẻ khác có muốn tới dụ dỗ cũng chẳng dễ dàng đắc thủ như thế nữa."

"Nói cho cùng, đây là một cuộc đọ sức."

"Là ván cờ giữa hoàng quyền và quyền quý. Thứ tranh đoạt cũng chẳng phải bạc tiền hay lương thảo, mà là lòng người, là chính bản tính con người!"

"Cho nên huynh thử nghĩ xem, vì sao những công hầu mà huynh tưởng là đứng về phía mình kia lại phản đối chuyện tăng bổng lộc? Căn nguyên chính là ở chỗ này."

Chu Tiêu nghe xong, bỗng trợn tròn hai mắt: "Ôi chao, nghe tiên sinh nói vậy, ta hoàn toàn thông suốt rồi!"

Một tràng mổ xẻ của Trần Thuật quả thực như chậu nước lạnh dội thẳng từ đầu xuống chân, khiến hắn hoàn toàn bừng tỉnh.

Mà Chu Nguyên Chương trong mật thất lúc này cũng trợn to mắt, vẻ mặt đầy chấn động.

Ông ném bài toán khó này cho con trai, vốn định thử tài Trần Thuật, nào ngờ tiểu tử này lại phân tích còn thấu triệt hơn cả ông.

"Chi phí... chi phí... Hóa ra mấu chốt nằm ở đây!"

"Một tên thương nhân, vậy mà có thể dùng đạo lý buôn bán để nhìn nhận kế sách trị quốc!"

"Trẫm đúng là đã đánh giá thấp ngươi rồi!"

Hoàng đế đi đi lại lại trong phòng, hai nắm tay siết chặt.

Ông đã sớm nhận ra bàn tính của đám đại thần, nhưng chưa bao giờ nhìn thấu đáo đến nhường này.

Giờ khắc này, ông vừa thưởng thức đầu óc của Trần Thuật, lại vừa mơ hồ cảm thấy kiêng dè.

Đúng lúc ấy, bên ngoài vọng vào tiếng cảm thán của Chu Tiêu:

"Nghe một lời của tiên sinh, quả thực hơn hẳn mười năm đèn sách!"

"Vẫn còn mấy chuyện, ta muốn thỉnh giáo thêm!"

"Cứ nói đi, đừng khách sáo!" Trần Thuật lại cạn một chén rượu, giọng điệu vô cùng thoải mái.

Chu Ninh Nhi ngoan ngoãn rót đầy chén cho hắn.

Rượu thời cổ đại tuy nhạt, nhưng hôm nay hắn uống hết chén này đến chén khác, gom lại cũng khá nhiều.

Trò chuyện với Chu Tiêu, hắn thấy thực sự tự tại, trong lòng cũng chẳng mảy may phòng bị.

Mã hoàng hậu đã sớm say không chịu nổi, lui vào mật thất bầu bạn với hoàng thượng, giờ đây trong sảnh chỉ còn lại Chu Tiêu và Chu Ninh Nhi.

Không còn bậc trưởng bối nhìn chằm chằm, bầu không khí tự nhiên cũng thoải mái hơn hẳn.

Chu Tiêu thở dài một tiếng rồi hỏi:

"Chuyện tăng bổng lộc này, thực sự khó làm thành đến thế sao?"

"Không chỉ đám huân quý phản đối, ngay cả trên dưới Hộ bộ của ta cũng đều khuyên hoàng thượng suy nghĩ lại."

"Nói ra thì thật uất ức, người của Hộ bộ chúng ta, ai mà chẳng muốn nhận thêm mấy đồng?"

"Nhưng ngặt nỗi, ta chính là người làm việc này, rõ hơn ai hết quốc khố bây giờ eo hẹp đến mức nào. Trống rỗng cả rồi!"

"Hoàng thượng cũng có lòng muốn tăng bổng lộc cho mọi người, nhưng trước mắt chỗ nào cũng ngốn tiền: cứu tế thiên tai cần tiền, biên phòng phương bắc cần rót bạc, vùng tây bắc gặp nạn lại phải trích ngân khố cấp phát!"

"Bình thường lúc quốc khố dư dả nhất, cũng chỉ còn khoảng trăm vạn lượng bạc làm vốn cầm chừng."

"Chỉ cần gặp phải năm mất mùa, chút tích lũy ấy chớp mắt đã cạn sạch, thậm chí còn phải lấy cả vốn liếng dành dụm từ những năm trước ra bù vào."

"Nếu lại gánh thêm một khoản chi bổng lộc cố định nữa, chuỗi ngày sau này sẽ chỉ càng gian nan hơn."

Trần Thuật vừa nghe vừa gật gù.

Tình hình tài chính của triều Đại Minh, đừng nói là những năm Hồng Vũ, đến mấy đời sau cũng chẳng khấm khá được mấy ngày.

Một trong những nguyên nhân cốt lõi là ngay từ khi lập quốc, mức thuế mà triều Minh ấn định đã thuộc hàng thấp so với các triều đại trong lịch sử.

Triều đình kẹt tiền, đây là chuyện rành rành trước mắt.

Chuyện này cũng chẳng thể trách Chu lão bản keo kiệt hoàn toàn được.

Ông ấy cũng chỉ muốn để bách tính được thở phào một hơi, dù sao triều Nguyên trước đó đã vắt kiệt sức dân quá mức, tân triều mới lập, cần phải nghỉ ngơi dưỡng sức vài năm.

Nhưng vấn đề là, sâu mọt chốn quan trường chưa bao giờ bị diệt tận gốc.

Lão Chu giết tham quan như chém dưa thái rau, nhưng nhìn mà xem, tham quan của triều Đại Minh ngược lại càng giết càng nhiều, quả thực đã trở thành nghề gia truyền.

Nói trắng ra, bổng lộc bị ép xuống quá thấp thì con người ta rất dễ đi vào đường tà.

Cộng thêm mấy năm cuối thời Nguyên thiên tai liên miên, nạn châu chấu, hạn hán thay nhau ập đến, nhân tai lại nối đuôi nhau kéo tới.

Vào thời buổi thế này mà quốc khố vẫn còn đầy ắp, thế mới là chuyện gặp quỷ.

Trong lòng Trần Thuật sáng như gương, vừa tính toán vừa chép miệng.

Hắn chỉ là một tiểu thương nhân bôn ba kiếm sống, vốn chẳng nên bận lòng vì những chuyện đại sự này.

Nhưng ngồi đây ba hoa khoác lác một chút cho sướng miệng, dù sao cũng chẳng phạm pháp.

"Theo ta thấy, Đại Minh chúng ta cũng chẳng khác gì mở một cửa tiệm buôn bán."

"Bổng lộc mà văn võ bá quan nhận được, chính là tiền công phát ra mỗi tháng của cửa tiệm."

"Khoản tiền này bất di bất dịch, thuộc về chi phí cố định."

"Bây giờ vốn liếng không đủ, lại muốn móc thêm tiền túi ra trả lương thì phải làm sao?"

"Chẳng qua cũng chỉ có hai con đường. Một là kiếm nhiều hơn, hai là tiêu ít đi."

Chu Tiêu và hoàng đế trong phòng đều đang chờ câu nói này.

Thấy Trần Thuật rốt cuộc đã mở lời, Chu Tiêu lập tức ngồi thẳng lưng dậy, hai tai như dựng đứng cả lên.

"Muốn kiếm nhiều tiền hơn? Vậy thì phải tìm nguồn thu mới."

"Chẳng hạn như tăng thuế? Chiêu này chắc chắn Chu huynh sẽ không dùng."

"Bây giờ thiên hạ mới vừa yên ổn, trên người bách tính chẳng còn được mấy lạng mỡ, lại lột thêm một lớp da nữa thì chẳng khác nào mổ gà mái để lấy thịt ăn."

"Thực sự muốn vơ vét tiền bạc, chỉ có thể nhắm vào những kẻ tiền tài bạc vạn kia."

"Đám huân quý, địa chủ, đại thương nhân, trong túi bọn họ vẫn còn béo bở lắm!"

Lời này vừa thốt ra, lão Chu trong mật thất suýt chút nữa đã vỗ đùi đánh đét.

Ông há lại chưa từng nghĩ tới chiêu này?

Nhưng ngặt nỗi, đám người giàu có kia đâu phải hạng dễ đụng vào?

Không phải hoàng thân quốc thích thì cũng là con cháu công thần, đụng vào một sợi lông là ảnh hưởng toàn cục.

Dạo trước lúc Từ Đạt buôn thanh mốc tố, chỉ vỏn vẹn một tháng ngắn ngủi đã vét sạch sành sanh túi tiền của đám lão gia trong kinh thành.

Mối làm ăn đó béo bở thật sự!

Lão Chu nhìn mà cũng thèm nhỏ dãi, nhưng ông lại chẳng thể hạ mình đi cướp chén cơm của người phe mình, càng không gạt nổi thể diện để nhận lại cái danh "vua quỵt nợ" trước mặt Trần Thuật.

Chỉ có ý tưởng suông, không thể triển khai thực tế.

Đạo lý này tự bản thân ông cũng hiểu rõ.

Trần Thuật nói tiếp:

"Bàn xong chuyện mở thêm nguồn thu, giờ nên nói tới chuyện tiết kiệm."

"Đã phải chi thêm một khoản cố định, thì đành rút từ chỗ khác bù vào."

"Vậy trong triều có những khoản nào có thể cắt giảm?"

"Theo ta thấy, đầu của đám công, hầu, bá, tử, nam kia là đáng chém nhất!"

"Trần huynh, ngươi uống quá chén rồi sao?!"

Chu Tiêu vừa nghe đã suýt nhảy dựng lên.

Lời này mà cũng dám nói ư? Đúng là đem cái đầu trên cổ ra đùa!

Trong mật thất, sắc mặt lão Chu cũng trầm xuống.

Lá gan tiểu tử này to thật, lời như thế mà cũng dám phun ra khỏi miệng?

Thế nhưng Trần Thuật vẫn bình chân như vại:

"Ta nói sai sao? Nếu thật sự muốn tiết kiệm, chỉnh đốn tham quan là hiệu quả nhất."

"Chu huynh, ngươi tưởng triều đình thực sự nghèo đến mức không mở nổi vung nồi chắc?"

"Không phải không có tiền, mà là tiền trên đường vận chuyển đã bị lột sạch từng lớp một!"

"Cứ qua một bàn tay là bị cạo một lớp mỡ, cuối cùng rơi vào tay tiểu quan thì chẳng còn lấy một mẩu vụn."

"Số bạc đó đi đâu? Chẳng phải chảy ngược lên trên, chui vào túi đám huân quý trên cao kia sao!"

"Ngươi cũng đừng vội biến sắc, hoàng thượng sẽ không động tới bọn họ đâu."

"Vì sao ư? Phương bắc vẫn chưa yên ổn."

"Dẫu ngài có hận thấu xương lũ ăn cây táo rào cây sung này, cũng chỉ đành cắn răng nhẫn nhịn."

Một câu này đâm thẳng vào tim lão Chu như một nhát dao.

Những ý nghĩ ông từng trăn trở khi đi lại trong ngự thư phòng, nay lại bị tiểu tử ngoài cửa vạch trần chỉ bằng một câu.

Trong thoáng chốc, ông chợt cảm thấy kẻ ăn nói ngông cuồng này mới là người hiểu thấu tâm tư mình nhất.

Bên ngoài, Trần Thuật vẫn tiếp tục:

"Đã không động được vào đám tai to mặt lớn, vậy thì đổi sang cách khác: Khai Trung pháp."

"Cái thứ gì cơ? Khai Trung pháp?"

Chu Tiêu nghe mà mù mờ.

Đây lại là trò mới mẻ gì nữa?

"Triều đình tốn kém tiền của nhất là ở đâu? Phòng thủ bắc cương!"

"Đó là đại sự bảo vệ non sông đất nước, một xu cũng không thể bớt."

"Nhưng khoản quân phí này lại như cái động không đáy, Hộ bộ mỗi năm đều bị gặm nhấm đến kiệt quệ."

"Chu huynh quản lý tiền lương, hẳn là thấm thía sâu sắc chứ?"

Chu Tiêu gật đầu.

Đại Minh tuy đã đánh đuổi người Mông Cổ, nhưng thiết kỵ ngoài quan ải bất cứ lúc nào cũng có thể ngóc đầu trở lại.

Bất kể đại thần ôn hòa đến đâu, hễ nhắc tới phòng thủ phía bắc cũng chẳng ai dám nói nửa lời nhượng bộ.

Thế nhưng đánh trận chính là đốt bạc.

Triều đình nghèo đến rỗng túi, biết làm sao bây giờ?

Hắn chợt nhìn chằm chằm Trần Thuật, trong lòng thắt lại:

"Ngươi đừng bảo là muốn động tới quân phí đấy nhé? Chuyện đó tuyệt đối không thể!"

"Ngươi nghĩ đi đâu vậy?"

"Tiền đánh Thát tử, một đồng cũng không được thiếu."

"Nhưng Khai Trung pháp này của ta, vừa có thể kiếm thêm tiền, lại vừa giảm bớt chi tiêu, vẹn cả đôi đường!"

"Huynh đệ tốt, phụ thân của ta ơi, cầu xin ngươi nói tiếng người đi!"

Chu Tiêu sốt ruột vò đầu bứt tai, chỉ thiếu điều quỳ xuống.

"Nói trắng ra, chính là lấy diêm phiếu và trà dẫn làm mồi nhử."

"Để thương nhân vận chuyển lương thực ra biên ải nhằm đổi lấy diêm dẫn do triều đình cấp phát."

"Sau đó họ cầm phiếu đến ruộng muối nhận hàng, rồi chở tới địa giới được chỉ định để bán."

Chỉ một câu bình thản như vậy, lại như tiếng sét nổ vang bên tai hai cha con.

Trong mật thất, lão Chu bật phắt dậy, hai mắt trợn tròn.

Để thương nhân chuyển lương thực ra tiền tuyến, lấy diêm dẫn làm thù lao?

Lại dựa vào diêm dẫn để khống chế khu vực tiêu thụ?

Biện pháp này... hoàn toàn khả thi!